Reuma, artrose, overgang en méér | Miriam Martens - (EPS152)

Reuma, artrose, overgang en méér:
Miriam Martens - (EPS152)

Hoe is het om iedere dag te leven met een lichaam dat je in de steek laat?
Wat gebeurt er wanneer pijn en vermoeidheid steeds meer invloed krijgen op je dagelijks leven? En wordt er in de gezondheidszorg voldoende gekeken naar het hele plaatje?

Het zijn onderwerpen die voor mij inmiddels heel dichtbij zijn gekomen. Sinds ik zelf reumatoïde artritis heb en andere reuma-aanverwanten, weet ik hoeveel impact een reuma kan hebben. Niet alleen op je gewrichten, maar op je hele leven.

Voor aflevering 152 van de Mooie Mensen® Podcast ging ik daarom opnieuw in gesprek met Miriam Martens. Zij was eerder te gast in aflevering 85, waarin we uitgebreid spraken over de overgang. Dit keer kruisten onze paden zich weer, want Miriam kampt zelf met polyartrose.

Reuma is niet gewoon wat pijn aan je gewrichten

Tijdens ons gesprek hebben we het over de verschillen tussen reumatoïde artritis, artrose en polyartrose.

Mijn reumatoïde artritis en de polyartrose van Miriam zijn niet hetzelfde. Maar wanneer we vertellen wat onze aandoeningen in het dagelijks leven betekenen, blijken er veel overeenkomsten te zijn.

Niet meer vanzelfsprekend een potje kunnen opendraaien. Problemen met knoopjes. Geen uren meer kunnen wandelen. Niet altijd weten hoe de dag van vandaag, laat staan die van morgen eruitziet.

En dan is er die vermoeidheid. Deze wordt naar mijn idee vaak onderschat. Mensen zien veelal niet direct dat iemand last heeft van zijn handen, knieën of voeten en denken daardoor vooral aan gewrichtspijn. Maar een chronische aandoening gaat verder dan dat.

Zelfs een simpele vraag als: "Kom je over drie weken op mijn verjaardag?", is lastig. Want hoe graag je ook wilt komen, je weet vandaag niet hoe je je over drie weken voelt.

De overgang kan óók een rol spelen

Omdat Miriam veel weet over de overgang, konden we in dit gesprek verschillende onderwerpen met elkaar verbinden.

Veel vrouwen krijgen rond de overgang te maken met lichamelijke klachten. Hormonen hebben invloed op veel processen in ons lichaam en hormonale veranderingen kunnen ook gevolgen hebben voor het bewegingsapparaat.

Maar Miriam waarschuwt tegelijkertijd voor een andere kant. Want niet iedere klacht die een vrouw rond de overgang krijgt, wordt automatisch veroorzaakt door hormonen. Wanneer alles op de overgang wordt geschoven, bestaat volgens haar het risico dat andere mogelijke oorzaken onvoldoende worden onderzocht. Daarom pleit zij ervoor om breder te kijken.

Wat doet langdurige stress met een lichaam?

We spreken ook uitgebreid over stress, cortisol en trauma. Ik heb in mijn leven jarenlang periodes gekend waarin de ene ingrijpende gebeurtenis op de andere volgde. Op zo'n moment ga je door. Je staat in een overlevingsstand en doet wat noodzakelijk is. Maar wat gebeurt er ondertussen in je lichaam?

Miriam legt uit dat cortisol op zichzelf helemaal geen ‘slecht’ hormoon is. We hebben het nodig. Het wordt een ander verhaal wanneer stressoren zich blijven opstapelen en er onvoldoende tijd is voor herstel.

Pijn kan zelf ook weer een stressor zijn. Slecht slapen eveneens. Zorgen om je gezondheid, verlies, mantelzorg of andere ingrijpende gebeurtenissen kunnen daar vervolgens bovenop komen. Het menselijk lichaam is enerzijds geniaal gebouwd, maar tegelijkertijd enorm complex.

Hoe is onze gezondheidszorg georganiseerd?

Heb je reumatoïde artritis, dan kom je bij een reumatoloog. Heb je problemen met je knie, dan kun je bij een orthopeed terecht. Voor andere klachten kom je mogelijk weer bij een andere specialist. Zo heeft iedere specialist zijn eigen kennis en expertise. Maar de patiënt die tegenover al die verschillende specialisten zit, heeft maar één lichaam.

Wat gebeurt er wanneer klachten met elkaar samenhangen? Wie zoomt er dan weer uit en kijkt naar het grotere geheel? Miriam pleit ervoor om niet alleen in te zoomen op de klacht waarmee iemand binnenkomt, maar vervolgens ook weer uit te zoomen. Want mogelijk ligt niet alles binnen één specialisme. Misschien spelen meerdere factoren tegelijkertijd een rol.

Oordeelvrij luisteren

Als voormalig genomineerde voor de 'Award van Vertrouwenspersoon van het jaar 2025', heb ik oordeelvrij luisteren nog altijd hoog in het vaandel staan. Een patiënt leeft 24 uur per dag in zijn of haar eigen lichaam.

Dat betekent niet dat een patiënt automatisch weet welke diagnose bij bepaalde klachten hoort. Daar hebben we artsen en andere deskundigen voor nodig.

Maar als patiënt weet je vaak wél wanneer iets anders voelt dan normaal. Of als er iets verandert of wanneer klachten toenemen. Wat is de reden dat daar niet altijd naar geluisterd wordt?

Miriam vertelt in de podcast over haar eigen ervaringen met artsen en benadrukt hoe belangrijk het is om klachten goed voor te bereiden en ze allemaal te benoemen. En wanneer je het gevoel hebt dat je niet serieus wordt genomen, dan heb je evengoed het recht om dat te benoemen. Het mag er zijn.

Niet alles hoeft opgelost te worden

Kijken naar mogelijke oorzaken betekent niet automatisch dat voor iedere ziekte of klacht een oplossing bestaat. Soms is behandeling noodzakelijk om schade te beperken of klachten draaglijker te maken. Medicijnen kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Soms kan leefstijl invloed hebben. Soms zijn er factoren waar je zelf iets aan kunt veranderen. En soms ook niet.

Misschien moeten we daarom af van het idee dat ieder probleem opgelost kan worden wanneer iemand maar hard genoeg zoekt, anders eet, meer beweegt of beter met stress leert omgaan. En wat ik belangrijk vind is om de patiënt vrij te laten in diens keuze. Iets met 'zelfbeschikkingsrecht'.

Voor mensen met een chronische aandoening kunnen tal van goedbedoelde adviezen behoorlijk vermoeiend worden. Soms is dan het bieden van een luisterend oor waardevoller dan een averechtswerkend advies.

XPR Academy

Vanuit haar kennis en ervaringen richt Miriam Martens zich inmiddels ook op zorgprofessionals.

Met haar XPR Academy wil zij hen onder andere leren breder en systemischer naar klachten te kijken en klinisch te redeneren. Daarbij kijkt zij niet alleen naar hormonen, maar juist naar verschillende factoren die van invloed kunnen zijn op gezondheid en klachten.

Dat sluit goed aan bij de rode draad van ons gesprek, Namelijk om te kijken naar de mens achter de klacht. Luister, vat samen en vraag door. En vergeet niet om na het inzoomen ook weer uit te zoomen, want een diagnose kan een onderdeel van je leven worden.

Neemt niet weg dat achter die diagnose nog altijd een mens zit.

Wil je meer info over Miriam?
Zij is actief op LinkedIn, Facebook en Instagram. Meer info over de XPR Academy vind je via deze link.

De Mooie Mensen® Podcast met Miriam is te bekijken via YouTube en te beluisteren via Apple Podcasts, Podbean, Podimo, Spotify en vrijwel alle grote luisterkanalen van Android.